برای بررسیانواع ظروف چینی باید ابتدا به معرفی واژه های پرسلان (Porcelain) و چینی پرداخته شود. به طور کلی کلمه چینی در زبان فارسی سابقا به معنی کلیه ظروف صادر شده از کشور چین به کار می‌ رفته است. کلمه China در انگلیسی نیز کم و بیش به همین مفهوم اشاره داشته است. در زبان انگلیسی این کلمه مخفف China Ware است که به کلیه ظروفی که از کشور چین و دیگر کشور های شرقی مثل ایران به اروپا صادر می شده، اطلاق می گردیده است. ایران در دوره صفویه در خلال قرن هفده و هجده میلادی، خود تولید کننده و صادر کننده ظروف چینی به اروپا بوده است.


کلمه پرسلان نیز از کلمه ایتالیایی Porcella گرفته شده است. پرسلا نام یک نوع حلزون در دریای مدیترانه است که صدف آن سفید و نیمه‌ شفاف است. مارکو پولو در قرن سیزدهم برای اولین بار از این کلمه جهت نامیدن ظروف چینی استفاده نمود. حال باید دید که امروزه از نظر صنعت سرامیک جهان، تعریف چینی و پرسلان چیست و آیا به طور کلی تفاوتی بین پرسلان و چینی وجود دارد یا خیر؟ از سوی دیگر از حدود سه قرن پیش با اضافه کردن پودر استخوان(عموما استخوان گاو) به ترکیب چینی و تولید چینی استخوانی یا بن چاینا تنوع بیشتری در تولید ظروف چینی ایجاد شد.

در این نوشتار به توضیح این سه نوع و بیان تفاوت های آنها می پردازیم.
چینی ،چینی استخوانی وچینی فاین از لحاظ ظاهری می توانند خیلی به هم شبیه باشند، اما تفاوت آشکاری که بین این سه وجود دارد ،اجزا و مواد تشکیل دهنده هر یک می باشد.

porcelain1

چینی استخوانی یا بن چاینا (Bone China) :
این نوع چینی همان طور که از اسمش پیداست از استخوان ساخته می شود( به طور معمول از استخوان گاو).در فرآیند تولید ،استخوان به صورت خاک استخوان(خاکستر) آسیاب می شود و سپس با فلدسپات (feldspar) ،خاک رس (ball clay) ،سنگ چینی ( (quartz و کائولین (kaolin) نوعی خاک رس سفید شفاف ترکیب می شود. کیفیت نهایی محصول ساخته شده بر پایه میزان خاک استخوانی ست که با ترکیبات فوق میکس می گردد.

بن چاینا با کیفیت عالی حاوی حداقل30% خاک استخوان است که این میزان می تواند به 40-45 % هم برسد. در بریتانیا برای آنکه چینی به عنوان چینی استخوانی به حساب آید حداقل هر تکه باید حاوی 50% خاکستر استخوان باشد.


فرآیند تولید چینی استخوانی شامل 2 مرحله پخت می باشد.

مرحله اول پخت موجب جمع شدن و چروک شدن محصول نا مرغوب می شود و در حدود 20% ازتکه های ساخته شده در این مرحله یا می شکنند و یا ترک بر می دارند.

مرحله دوم پخت پس از لعاب کاری تکه ها صورت می گیرد، لعاب در اثر حرارت روی ظروف ذوب می شود. آن دسته از محصولاتی که از این 2 مرحله سالم بیرون می آیند به قسمت دکور فرستاده می شودند تا الگوی نهایی به صورت دستی روی آنها پیاده سازی گردد. بسیاری از طرح ها به صورت نقاشی با دست می باشند و دسته ای هم اسپری می شوند.

bone china tea set


چینی (porcelain) :
در تولید چینی روش های مدرن و ترکیبات جدید در حدود سال 1279 میلادی به کار گرفته شدند. سرچشمه تولید چینی در کشور چین و قدیمی ترین نوع آن حاوی کائولین (kaolin) نوعی خاک رس سفید است که رنگ سفید آن پس از پخت باقی می ماند و همچنین سنگ خارای زبر (نوعی گارنیت) بود .ورژن های اولیه ی اروپائی نیز حاوی خاک رس و خاک شیشه بودند.


در سال 1707 میلادی، کارخانجات آلمانی شروع به استفاده از فلدسپات (fledspar) به جای شیشه نمودند که در حال حاضر هم فرآیند تولید آن ادامه دارد. درظروف چینی جدید امروزی، سیلیس (silica) نیز به دیگر مواد خام اضافه گردید. مواد خام که حاوی خاک ریز (خاکستر) تصفیه شده اند در قالب ها فرم می گیرند ودر کوره هایی با دمای معین پخته می شوند. وجود کائولین که خاک رس سفید می باشد باعث می شود چینی پس از لعاب کاری سفید روشن باشد. چینی هم فرآیند تولید مشابه با چینی فاین را دارد با این تفاوت که در دمای بالاتری پخته می شود و در نتیجه محصول نهایی محکم تر و مقاوم تر از 2 نوع دیگر است.

در فرآیند پخت است که چینی ها و چینی های فاین از هم جدا می گردند. اگر دمای کوره چیزی در حدود 1455 درجه سلسیوس (2650 درجه فارنهایت) باشد محصول نهایی مقاوم تر و محکم تر خواهد شد لذا به عنوان چینی شناخته می گردد. چینی به دلیل داشتن استحکام کافی برای تولید طیف گسترده ای از کاربردهای صنعتی از جمله عایق های صنعتی مناسب می باشد.

porcelain2


چینی فاین (Fine China) :
فرآیند تولید همان فرآیند تولید چینی و چینی استخوانی ست با این تفاوت که پخت در یک مرحله صورت می گیرد و در ترکیبات آن خاکستراستخوان موجود نمیباشد. در فرآیند پخت است که چینی ها و چینی های فاین از هم جدا می گردند.اگر فرآیند پخت در کوره ها یی با دمای حدود 1200درجه سلسیوس (2200 درجه فارنهایت ) صورت گیرد محصول نهایی چینی فاین خواهد بود .چینی فاین نسبت به چینی ترد تر و نرم تر است و این ویژگی سبب شده تا برای تولید ظروفی چون بشقاب و فنجان مناسب باشد.

در یک نگاه اجمالی ،گفتن تقاوت بین چینی ،چینی استخوانی ،چینی فاین آسان است در صورتی که بدانیم به دنبال چه هستیم؟؟
افزودن خاکستر استخوان به ترکیبات چینی استخوانی رنگ گرم تری به آن می بخشد و در میان سایر ظروف لوکس و مجلل به نظر می رسد.این در حالی ست که چینی فاین دارای زمینه ی سفید روشن است.اگر شما چینی را در برابر نور بگیرید خواهید دید که چینی استخوانی کیفیت شفاف تری نسبت به چینی فاین دارد. چینی موادی سخت تر و محکم تر از هر چینی دیگری دارد.

fine china