به طور قطع سالم ترین روش برای پخت غذا، روش آب پز یا بخارپز کردن مواد غذایی است. اما به ناچار برخی غذاها می بایست سرخ شوند و در این مرحله به روغن برای سرخ کردن غذا نیاز دارید. در استفاده از هر روغنی به طور کلی باید به مواردی توجه کرد. از جمله:
1- مدت استفاده از روغن: از آنجایی که روغن در معرض نور و حرارت دچار اکسیداسیون و تخریب سریع می شود ، باید به مدت زمان قرار گرفتن آن در معرض نور، حرارت و اکسیژن توجه نمود.
2- آب: روغن هنگام پخت مقداری رطوبت و آب جذب می کند و هرچه مقدار این رطوبت و به طور کلی میزان رطوبت ماده غذایی بیشتر باشد، روغن زودتر تخریب می شود. به همین دلیل بهتر است که در هنگام سرخ کردن مواد غذایی در ظرف پخت را باز گذاشت، زیرا باعث می شود رطوبتی که از غذا بخار می شود، به داخل روغن برنگردد.
3- ذرات خارجی: هرچه ناخالصی هایی همچون نمک، ذرات غذا، چاشنی ها و ... بیشتر به روغن وارد شود، روغن سریع تر اکسید می شود.
4- تعداد دفعات استفاده: هرچه روغن بیشتر استفاده شود، سریع تر اکسید می شود. تغییرات ایجاد شده در ساختمان مولکولی روغن باعث می شود ویسکوزیته(غلظت) آن تغییر یابد و مشکل تر و بطور غیر روان از ظرف ریخته شود.
5- مخلوط کردن چند نوع روغن: مخلوط کردن روغن ها با هم نقطه ی دود آن را پایین می آورد. برای غذاهای سرخ کردنی حتما از روغن مخصوص سرخ کردنی استفاده کنید. خصوصا اگر از دستگاه سرخ کن استفاده می کنید. به یاد داشته باشید، هیچ گاه برای صرفه جویی دو نوع روغن را با هم مخلوط نکنید. در حین کار با سرخ کن شاید برخی مواقع با اینکه روغن به اندازه کافی ریخته اید باز هم روغن سرریز شده یا کف کند. علت این امر می تواند وجود مواد غذایی آب دار یا نمک زدن به مواد غذایی پیش از سرخ کردن باشد.

001


برای استفاده مجدد از روغن موارد زیر را مد نظر داشته باشید:
1- به محض اتمام سرخ کردن، حرارت را خاموش کنید. 2- اجازه بدهید تا روغن سرد بشود. 3- به محض سرد شدن روغن، آن را تصفیه کنید ( از صافی ریز عبور دهید) و در ظرف شیشه ای ریخته و درب ظرف را محکم ببندید تا از ورود هوا به داخل آن جلوگیری شود. از مخلوط کردن این روغن با روغن تازه خودداری کنید. 4- این ظرف را در جای تاریک ، ترجیحاً در یخچال نگهداری کنید. این روغن در یخچال ممکن است ظاهر ابرمانند پیدا کند که این حالت با خارج کردن آن از یخچال باید برطرف شود. 5- بعد از هر بار استفاده از این روغن، عملیات بالا را تکرار کنید.
توجه داشته باشید که با بروز نشانه های زیر روغن را دور بریزید: - ایجاد کف در سطح روغن - تیره شدن روغن - بوی نامطبوع - عدم تشکیل حباب روی روغن ،هنگامی که ماده غذایی را به داخل آن می اندازید. - غیر روان بودن روغن، هنگام ریختن آن در ظرف.
روش های صحیح سرخ کردن غذا چیست؟
در صورتی که ناچار هستید غذای خود را سرخ کنید، باید از روغن مخصوص سرخ کردنی استفاده کنید. اگر قصد دارید روغنی را که یک بار برای سرخ کردن از آن استفاده کرده اید، دوباره مورد استفاده قرار دهید، باید هنگام خرید، در انتخاب نوع روغن دقت کنید.
بدین منظور باید روغنی را انتخاب کنید که نقطه ی دود بالایی دارد، یعنی روغنی که قبل از اینکه سطح آن تولید دود کند، بتوان تا درجه بالایی آن را حرارت داد. وقتی روغن به نقطه ی دود می رسد، ترکیب آن شروع به تغییر می کند و کف هایی روی آن تشکیل می شود که حاوی آکرولئین است و چشم را می سوزاند. بعد از هر بار استفاده از روغن، نقطه ی دود آن پایین می آید و برای همین، روغنی برای چند بار سرخ کردن مناسب است که نقطه دود بالایی داشته باشد.

002



نقطه دود بعضی روغن ها به ترتیب زیر است:
روغن گلرنگ ۲۶۵ درجه سانتیگراد
روغن آفتابگردان ۲۴۶ درجه سانتیگراد
روغن سویا ۲۴۱ درجه سانتیگراد
روغن کانولا (کلزا) ۲۳۸ درجه سانتیگراد
روغن ذرت ۲۳۶ درجه سانتیگراد
روغن بادام زمینی ۲۳۱ درجه سانتیگراد
روغن زیتون ۱۹۰درجه سانتیگراد

بعلاوه چنان که در آغاز این نوشتار گفتیم عواملی همچون مخلوط کردن روغن های گیاهی باهم، ورود ذرات خارجی در روغن، وجود نمک در روغن، میزان حرارتی که روغن می بیند، تعداد دفعاتی که روغن حرارت داده شده است، مدت زمان حرارت دیدن، شرایط نگهداری روغن( بودن در معرض اکسیژن، نور و گرما) نقطه دود روغن را پایین تر نیز می آورند و امکان مصرف مجدد آن را کم می کنند.

003

نکاتی که باید در سرخ کردن غذا به خاطر داشت:
– قبل از این که مواد غذایی را به داخل روغن بیندازید، باید ابتدا روغن را تا درجه حرارت مناسبی گرم کنید( مثلا تا حدود۱۹۰ درجه سانتیگراد) .در این حرارت، در سطح مواد غذایی، سریعاً یک لایه محافظ شبیه به یک لایه عایق تشکیل می شود که باعث می شود روغن نتواند از ماده غذایی عبور کند و ماده غذایی فقط با حرارت غیرمستقیم و با هدایت گرمایی از این عایق، پخته و سرخ می شود. اگر روغن تا این درجه ی حرارت مشخص داغ نشده باشد، قبل از اینکه لایه ی عایق تشکیل شود، روغن به درون غذا نفوذ می کند و باعث می شود غذا حالت روغنی(گریسی) پیدا کند و اگر هم روغن زیادتر از حد داغ شود، باعث می شود لایه ی محافظ(عایق) غذا بسوزد.
– از افزودن نمک به ماده غذایی قبل از سرخ کردن آن بپرهیزید. نمک نقطه دود روغن را پایین می آورد و باعث می شود روغن زودتر تخریب شود. همچنین نمک باعث می شود رطوبت در سطح غذا جذب شود و وقتی غذا به درون روغن اضافه شد، روغن به بالا پاشیده شود.اگر لازم باشد، نمک را می توان قبل از خوردن اضافه نمود.
– از ظروف آلومینیومی برای سرخ کردن غذا و نگهداری روغن استفاده نکنید. نمک بکار رفته در غذا باعث تخریب ظروف آلومینیومی شده و باعث می شود آلومینیوم به درون روغن وارد شود که مسمومیت زاست. از ظروف آهنی و مسی هم اجتناب کنید، زیرا روند تخریب روغن را تسریع می کنند.

004

– سبزی هایی که فریز شده اند را وقتی هنوز یخ زده اند سرخ کنید تا جذب روغن در آن ها به حداقل برسد.
– از انباشتن زیاد مواد غذایی در روغن اجتناب کنید، زیرا باعث می شود حرارت روغن پایین بیاید و روغن قبل از تشکیل لایه ی عایق به داخل غذا نفوذ کرده و غذا چرب شود.
– همیشه اول روغن را ۸-۷ درجه بیشتر از حرارت سرخ کردن(۱۹۰ درجه سانتیگراد) داغ کنید، زیرا اضافه کردن غذا به روغن باعث می شود حرارت روغن چند درجه پایین بیاید. توجه داشته باشید که اگر این حرارت از ۸-۷ درجه بیشتر شود، به ساختمان مولکولی روغن آسیب می رساند.
- در استفاده از سرخ کن ها، مواد یخ زده را داخل سرخ کن نیندازید. با توجه به اینکه قرار دادن مواد یخ زده در روغن داغ، موجب کاهش دمای روغن و تغییر در زمان پخت می شود، بهترین راه این است که نه تنها برای محافظت از دستگاه سرخ کن، بلکه به دلیل سالم تر بودن این روش، مواد غذایی یخ زده را داخل روغن داغ قرار ندهید و آنها را از قبل در آب گرم قرار داده یا چند ساعت قبل از پخت و پز از فریزر بیرون بگذارید. با این حال، باز به دنبال مدل سرخ کنی باشید که بخش حرارتی آن بتواند دمای روغن را پس از ورود ماده یخ زده به آن به سرعت بالا ببرد.